การจากไปของ ‘ยาโยอิ คุซามะ’ (Yayoi Kusama) ศิลปิน Avant-Garde ชาวญี่ปุ่นผู้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ‘ลายจุด’ ได้สร้างความเสียใจให้แก่ผู้คนในวงการนี้อย่างมาก เพราะที่ผ่านมา ‘ยาโยอิ คุซามะ’ ได้อุทิศทั้งชีวิตให้กับการรังสรรค์ผลงานลายจุดที่โดดเด่น แปลกตา และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนเธอได้รับการขนานนามว่า ‘คุณป้าลายจุด’ ซึ่งมีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก

เรื่องราวชีวิตที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังผลงานของ ‘Yayoi Kusama’ ศิลปินผู้ขับเคลื่อนความเท่าเทียมผ่านศิลปะ ‘ลายจุด’ จนถึงวาระสุดท้ายของชีวิตในวัย 97 ปี

‘ยาโยอิ คุซามะ’ (Yayoi Kusama) ศิลปิน Avant-Garde ชาวญี่ปุ่นผู้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ‘ลายจุด’ ได้เสียชีวิตในวัย 97 ปี เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2026 สร้างความเสียใจให้แก่ผู้คนในวงการนี้อย่างมาก เพราะที่ผ่านมา ‘ยาโยอิ คุซามะ’ ได้อุทิศทั้งชีวิตให้กับการรังสรรค์ผลงานลายจุดที่โดดเด่น แปลกตา และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนเธอได้รับการขนานนามว่า ‘คุณป้าลายจุด’ ซึ่งมีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลกข้อมูลจาก BBC ต้นสังกัดของ ‘ยาโยอิ คุซามะ’ ได้ออกแถลงการณ์ว่า “เธอยังคงวาดภาพจนกระทั่งวาระสุดท้ายของชีวิต…พร้อมทั้งค้นหาความรักและจิตวิญญาณที่เป็นนิรันดร์อย่างไม่หยุดยั้ง พวกเราจะสืบทอดเจตนารมณ์ของคุซามะ รวมถึงส่งต่อความหวังและพลังแห่งอนาคตผ่าน ‘ศิลปะ’ ให้แก่ผู้คนทั่วโลกต่อไป”เนื่องในวาระการจากไปนี้ เราจึงอยากพาทุกคนไปย้อนรำลึกถึงผลงานและเส้นทางที่ผ่านมาของ &nbsp;‘ยาโยอิ คุซามะ’&nbsp;“วันหนึ่ง ฉันจ้องไปที่ผ้าปูโต๊ะลายดอกกุหลาบสีแดง และเมื่อเงยหน้าขึ้นก็เห็นว่าลายนั้นมันไล่ลามไปถึงเพดานห้อง หน้าต่าง ผนัง ถึงที่สุดก็กลืนกินทั้งห้อง รวมทั้งตัวฉัน และจักรวาลทั้งหมด รู้สึกราวกับว่าตัวตนของตัวเองกำลังถูกลบหายไป กลายเป็นสิ่งที่หมุนโคจรอยู่รอบห้วงเวลาอันเป็นอนันต์ไม่รู้จบของเวลาและพื้นที่เวิ้งว้าง ปราศจากตัวตน และเมื่อฉันตระหนักได้ว่าสิ่งนี้กำลังเกิดขึ้นจริงๆ ฉันไม่ได้คิดไปเองคนเดียว ฉันก็กลัวมาก ต้องวิ่งหนีออกมาจากคำสาปของกุหลาบแดงนั้น และวิ่งขึ้นบันไดไปสุดกำลัง แล้วบันไดชั้นล่างสุดก็ค่อยๆ ร่วงหล่นหายไป ฉันล้มลง และทำเข่าตัวเองเคล็ดในที่สุด” และนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้เธอสร้าง ‘ลายจุด’ จนกลายเป็นหนึ่งเดียวกับตัวตนและผลงานของเธอหลังจากนั้น ‘คุซามะ’ วัย 27 ปี ก็ได้ย้ายถิ่นฐานจากญี่ปุ่นไปสู่นิวยอร์ก เพื่อแสวงหาที่ทางในการเป็นศิลปิน ด้วยเหตุผลที่ว่า “สังคมญี่ปุ่นนั้นคับแคบเกินไป กดขี่ผู้คนเกินไป เต็มไปด้วยระบบศักดินาเกินไป และกีดกันผู้หญิงเกินไป” เนื่องจากเธอเติบโตมาในยุคที่ญี่ปุ่นกำลังเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่สองอย่างเต็มตัว ทั้งยังรายล้อมไปด้วยผู้คนที่ไม่สนับสนุนการวาดรูปของเธอแม่ของคุซามะมักต้องทนทุกข์จากการถูกสามี (พ่อของคุซามะ) ทำร้ายร่างกายและนอกใจ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อเด็กหญิงคุซามะ เมื่อแม่ใช้ให้เธอไปสอดแนมว่าพ่อเธอแอบคบใครอื่นอีกบ้าง เรื่องราวเหล่านี้สร้างบาดแผลให้คุซามะตั้งแต่เด็กจนโต ทั้งยังทำให้เธอรู้สึกว่าสังคมญี่ปุ่นแทบไม่มีพื้นที่ให้ผู้หญิงได้ระบายความเจ็บช้ำ หรือมีปากเสียงได้“นับตั้งแต่ที่ฉันพบว่าการทำงานศิลปะคือหนทางหลบหนีจากโลกแห่งความจริง ก็ไม่มีผู้ชายคนไหนมารังแกฉันได้อีก” เธอบอก&nbsp;การมาเยือนนิวยอร์กเปิดพื้นที่ให้คุซามะขยับขยายพื้นที่งานศิลปะของเธอให้กว้างกว่าเดิม เริ่มจาก Infinity Mirror Room – Phalli’s Field งานนิทรรศการเลื่องชื่อที่เธอสวมชุดแนบเนื้อสีแดง นอนลงบนทุ่งลายดอกแสนตระการตาตามมาด้วยการสร้างแบรนด์แฟชั่นของตัวเองปลายยุค 1960s ที่แสนจี๊ดจ๊าด เมื่อ ‘ลายจุด’ บนเสื้อผ้าของเธอนั้นมีทั้งลายจุดจริงๆ และการสร้าง ‘รูโบ๋’ บนเนื้อผ้าแทนลายจุด โดยรูเหล่านั้นอยู่ตรงส่วนหน้าอก, ก้น หรือเป้า! (เธอบอกว่า “เสื้อผ้าควรจะนำพาผู้คนเข้าหากันสิ ไม่ใช่แบ่งแยก”)ขณะเดียวกัน ช่วงเวลานั้นก็เป็นช่วงที่อเมริกาเดินหน้าเข้าสู่สงครามเวียดนามอย่างเต็มตัว ส่งผลให้บรรยากาศของสังคมเต็มไปด้วยการต่อต้าน การประท้วง และการแสวงหาสิทธิเสรีภาพ ซึ่ง ‘คุซามะ’ เองก็เป็นหนึ่งในหัวเรือหลักๆ ของฝั่งศิลปินที่ตั้งคำถามต่อความชอบธรรมของอเมริกาในการสนับสนุนและเป็นส่วนหนึ่งของสงครามเธอจัดนิทรรศการสุดแสบ NIXON ORGY ขึ้นในปี 1968 เพื่อโจมตีการตัดสินใจมุ่งหน้าสู่สงครามของอดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ ‘ริชาร์ด นิกสัน’ โดยนิทรรศการนี้ประกอบไปด้วยภาพผู้คนเปลือยกาย, คนที่คลุมเรือนร่างด้วยธงสหรัฐฯ ผืนจิ๋วและถือปืนเล็งคนอื่น ฯลฯ อีกทั้ง ก่อนหน้านี้ ‘คุซามะ’ ยังได้เขียนจดหมายหานิกสัน เรียกร้องให้เขาหยุดสงครามเวียดนามโดยเร็วที่สุด“โลกเราเป็นเสมือนลายจุดแต้มเล็กๆ ท่ามกลางหมู่ดาวอีกนับหมื่นล้านดวง ท่ามกลางลายจุดอันเงียบสงบและแสนสุขทั้งหลาย ก็มีจุดหนึ่งที่เต็มไปด้วยความเกลียดชังและเดือดดาล คุณกับฉันน่ะช่วยกันสร้างเจ้าลายจุดนี้ให้กลายเป็นสวนอีเดนแห่งใหม่ด้วยกันได้ คุณหยุดยั้งความรุนแรงด้วยการใช้ความรุนแรงที่หนักข้อยิ่งกว่าไม่ได้หรอกนะ” คำกล่าวของ ‘คุซามะ’นอกจากนี้ เธอยังเคยนำทัพศิลปินเปลือยกายประท้วงต่อต้านสงครามและความรุนแรงใจกลางตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์ก ซึ่ง ‘คุซามะ’ ให้เหตุผลว่า “เงินที่ได้มาจากที่แห่งนี้ทำให้สงครามดำเนินต่อไปได้ เราต่อต้านความโหดร้ายและความกระหายหิวเงินของสงคราม!”ในปีเดียวกันนั้น ปลายเดือนพฤศจิกายน คุซามะก็นำหนึ่งก้าวด้วยการจัดงานแสดงเพอร์ฟอร์แมนซ์อาร์ต Homosexual Wedding ที่เธอบอกว่าเป็น “งานแต่งงานของคนเพศเดียวกันครั้งแรกที่ถูกจัดแสดงขึ้นในสหรัฐอเมริกา”แม้วันนี้ ‘คุซามะ’ จะจากโลกนี้ไปแล้ว แต่ผลงานศิลปะที่สอดแทรกเรื่องราวการต่อสู้เพื่อสิทธิและความเท่าเทียมตลอดชีวิตของเธอ จะยังคง ‘จุดสำคัญ’ ที่ช่วยแต่งเติมความหวัง และสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ผู้คนทั่วโลกไปอีกนานเท่านานอ้างอิง<a href="https://mirrorthailand.com/culture/conversation/100808" rel="noopener noreferrer" target="_blank">https://mirrorthailand.com/culture/conversation/100808</a>&nbsp;<a href="https://www.bbc.com/news/articles/c3v4k0re3vwo" rel="noopener noreferrer noopener noreferrer" target="_blank">https://www.bbc.com/news/articles/c3v4k0re3vwo</a>

“Make Friends เป็นเพลงที่เกี่ยวกับการไปโรงเรียน แล้วอยากเป็นเพื่อนกับ ‘ผู้หญิง’ บ้าง” การทำความรู้จักเพื่อนใหม่ของหนุ่มน้อยวัย 11 ขวบ ‘Pawitt’ หรือ ‘ภาวิต ไววิทยะ’ ที่ทั้งน่ารัก น่าเอ็นดู ผ่านเพลงติดหูแนวดิสโก้ยุค 70s ‘Make Friends’

ความคิดใสซื่อน่ารักของ ‘Pawitt’ (ภาวิต ไววิทยะ) ศิลปินตัวน้อยวัย 11 ที่ตกเหล่ามัมหมีด้วยเพลงเดบิวต์ ‘Make Friends’ ซึ่งอยากบอกผ่านเพลงว่า “เด็กผู้ชายกับเด็กผู้หญิงเป็นเพื่อนกันได้จริงๆ”

ความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นในรายการเดตทุกรายการคือ ‘การไม่ถูกเลือก’ แต่สำหรับรายการ ‘Better Late Than Single’ ผู้เข้าร่วมอาจรับมือกับความผิดหวังได้ยากกว่าคนทั่วไป เพราะพวกเขาแทบจะไม่มีประสบการณ์ด้านความรัก ขณะที่บางคนอาจจะเคยผิดหวังซ้ำแล้วซ้ำเล่า การต้องเผชิญกับการโดนปฏิเสธ จึงทำให้ผู้เข้าร่วมรายการบางคนเริ่มกลับมาตั้งคำถามถึง ‘คุณค่าในตัวเอง’ ซึ่งยิ่งกลายเป็นการตอกย้ำความเจ็บปวดของสถานะ ‘โสดตลอดชีวิต’ มากขึ้นไปอีก

แง่มุมความสัมพันธ์และการรักตัวเองจาก Better Late Than Single SS2 เมื่อ ‘การไม่ถูกเลือก’ จากคนคนหนึ่ง ไม่ใช่ตัวชี้วัดว่าเราไม่มีคุณค่ามากพอ

ภาพวาดของ Nagai กลับไม่ใช่ภาพจำลองของสถานที่แห่งไหนเลย ไม่ว่าอเมริกา หรือโตเกียว แต่เป็นสถานที่แห่งหนึ่งซึ่งเขาสร้างมันขึ้นมาใหม่ ขณะเดียวกันก็เต็มไปด้วยองค์ประกอบของสิ่งเก่าๆ รถคลาสสิก ร้านชำริมทะเล บ้านพักตากอากาศแนว Mid-century Modern ที่ทั้งหมดทำงานอย่างชื่อมโยงกับความทรงจำ และความรู้สึกถวิลหาอดีตในตัวเราทุกคนอย่างน่าประหลาด  

MOVIN’ON

CULTURE

SELF

STYLE

VDO

CONVERSATION

MIRROR50

PR-NEWS

Art

แชร์บทความนี้

แชร์บทความนี้

Author

MIRROR TEAM

RELATED

HOT TOPICS