สำหรับชาวอาข่า กลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งอาศัยอยู่ในภาคเหนือของประเทศไทย เมียนมา และลาว ‘บ้าน’ กับ ‘ผ้า’ ที่มีลายปักแบบดั้งเดิม คือ 2 สิ่งสำคัญซึ่งกำลังจะสูญหายไปทุกวินาทีในโลกสมัยใหม่ และนั่นทำให้ ‘บู้เซอ อาจอ’ (Busui Ajaw) ศิลปินหญิงอาข่า จำเป็นต้องก้าวข้ามกรอบของงานศิลปะ สู่การเป็นผู้อนุรักษ์ ท่ามกลางบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่ส่งผลต่อรากฐานทางวัฒนธรรมของเธอและพี่น้องชาวอาข่า

The Preservation of Fire ‘บู้เซอ อาจอ’ ศิลปินหญิงชาวอาข่า กับบทบันทึกการมีอยู่ของวัฒนธรรมพื้นเมืองบน ‘ผืนผ้า’ และ ‘บ้าน’ สองสิ่งที่กำลังมอดไหม้สูญหายไปในโลกสมัยใหม่

“มันเหมือนจะสูญหาย และมันอ่อนแรงเหลือเกิน”&nbsp;สำหรับชาวอาข่า กลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งอาศัยอยู่ในภาคเหนือของประเทศไทย เมียนมา และลาว ‘บ้าน’ กับ ‘ผ้า’ ที่มีลายปักแบบดั้งเดิม คือ 2 สิ่งสำคัญซึ่งกำลังจะสูญหายไปทุกวินาทีในโลกสมัยใหม่ และนั่นทำให้ ‘บู้เซอ อาจอ’ (Busui Ajaw) ศิลปินหญิงอาข่า จำเป็นต้องก้าวข้ามกรอบของงานศิลปะ สู่การเป็นผู้อนุรักษ์ ท่ามกลางบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่ส่งผลต่อรากฐานทางวัฒนธรรมของเธอและพี่น้องชาวอาข่าบู้ซือเป็นชาวอาข่าโดยกำเนิด ครอบครัวของเธอถูกบังคับให้ต้องอพยพลี้ภัยสงครามมาตั้งรกรากอยู่ในจังหวัดเชียงรายตั้งแต่เธอยังเด็ก เคยทำงานร้านข้าวแกงที่งานหนัก ได้ค่าจ้างวันละไม่กี่บาท แต่ระหว่างนั้น การเป็นผู้เฝ้าสังเกตธรรมชาติอย่างอ่อนโยน ช่วยให้เธอค้นพบพรสวรรค์ในการวาดรูป เธอวาดรูปทุกวันเพื่อเป็นใช้มันเป็นเพื่อนผู้พาหลีกหนีไปจากความทุกข์ของตัวเอง จนกระทั่งวันหนึ่งงานศิลปะที่ทำมาเรื่อยๆ ทำให้เธอกลายเป็นที่รู้จักในเทศกาลศิลปะระดับนานาชาติ<img src="https://media.thairath.co.th/image/6VDhvhITRGpuDrOQp1V2SjWvlhbb77sIASXF3ScXzeUt3Ie9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/6VDhvhITRGpuDrOQp1V2SjWvlhbb77sIASXF3ScXzeUt3Ie9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib">ในนิทรรศการ The Preservation of Fire บู้ซือพาเรากลับไปทำความรู้จักกับของ 2 สิ่งที่สำคัญกับชาวอาข่า อย่างแรกคือ ‘ผ้าฝ้าย’ ที่เป็นลายปักแท้ๆ ซึ่งทุกวันนี้มีรูปแบบเปลี่ยนไป จากลายที่สะท้อนวิถีชีวิตความเป็นอยู่ ความเชื่อดั้งเดิม ลายที่บ่งบอกความเคารพต่อธรรมชาติ เช่น ความอุดมสมบูรณ์ของป่าเขา และการเจริญงอกงามของพืชพันธุ์ ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นลายดวงดาว นก หัวใจ ไม้กางเขน หรือเรื่องราวของพระเยซู อิงกับความเชื่อทางศาสนาคริสต์ที่เข้ามามีบทบาทในชุมชนอีกสิ่งหนึ่งคือ ‘บ้าน’ ที่ผูกโยงกับความเชื่อดั้งเดิม แต่กลับกำลังเผชิญแรงท้าทายจากการเข้ามาแทนที่ของวัสดุและเทคนิคการก่อสร้างสมัยใหม่ เพื่อปรับตัวตามสภาพแวดล้อม รวมถึงวิถีชีวิตของผู้คนที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา&nbsp;เมื่อสองสิ่งที่บ่งบอกอัตลักษณ์ของอาข่าถูกแทนที่ด้วยวิถีความเชื่อและวัฒนธนธรรมของโลกสมัยใหม่ ผลงานชุดนี้ของบู้ซือ จึงเหมือนเป็นการจดบันทึกความเป็นอาข่าเอาไว้ ก่อนการถูกดูดกลืน และเข้าสู่สภาวะลืมเลือนทางวัฒนธรรม (Cultural Amnesia)&nbsp;บู้ซือบอกว่า มันเหมือนกับ “ไฟที่กำลังจะดับ” และเป็นหน้าที่ของเธอในฐานะชาวอาข่าที่ต้องรักษาไฟดวงสุดท้ายนี้เอาไว้ไม่ให้มันมอดไหม้ไปเงียบๆ ก่อนที่คนอาข่ารุ่นหลังจะได้รู้จักมัน…<img src="https://media.thairath.co.th/image/s1a2hTAiqZCBAOWjpC64gbzWTfECqd4z3JSRhc1lIjReU1Me9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/s1a2hTAiqZCBAOWjpC64gbzWTfECqd4z3JSRhc1lIjReU1Me9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib"><img src="https://media.thairath.co.th/image/7FDq7siODyBtkD4N6k480OGzSqRss1a2hbegUtsUwjmdQ1ge9vA1.blob" style="box-sizing: inherit; cursor: pointer; padding: 0px 1px; max-width: 100%; width: auto; color: rgb(38, 38, 38); font-family: thongterm, sans-serif; font-size: 18px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-indent: 0px; text-transform: none; widows: 2; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; background-color: rgb(255, 255, 255); text-decoration-thickness: initial; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;" class="fr-fil fr-dib">สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นถูกรื้อถอนมาจากจังหวัดเชียงราย และนำมาประกอบขึ้นใหม่โดยฝีมือของชาวอาข่าภายในบางกอก คุนส์ฮาเลอ มีลักษณะเป็นบ้านแบบเรียบง่ายที่มีเสาค้ำยัน ออกแบบมาเพื่อรับมือกับฤดูน้ำหลากและรับมือกับลมแรงลม ด้วยเทคนิคการค้ำยันเฉพาะตัว ห้องนอนที่จัดวางพื้นที่ให้สอดคล้องกับทิศทางการเคลื่อนตัวของดวงอาทิตย์ ตามความเชื่อทางจิตวิญญาณ ราวตากอาหาร จนถึงเตาไฟกลางบ้าน มันไม่เพียงสะท้อนภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวข่าในการออกแบบที่อยู่อาศัย หากยังเล่าเรื่อง ‘ชีวิต’ ของพวกเขาบ้านของชาวอาข่า ผูกโยงกับความเชื่อดั้งเดิมเรื่องการนับถือผีปู่ย่าตายาย เด็กผู้หญิงจะต้องนอนกับแม่ ตามความเชื่อที่ว่าเกิดมาแล้วจะมีแม่ 2 คน คือแม่ที่เป็นคน กับแม่ที่เป็นผี และจะไม่ได้รับอนุญาตให้นอนห้องเดียวกันกับผู้ชายโดยเด็ดขาด ผู้หญิงผู้ชายจะแต่งงานมาอยู่ในบ้านเดียวกันได้ จะต้องทำพิธีฆ่าหมูฆ่าควาย เพื่อเป็นการขอขมา ไม่ให้เป็นการผิดผี&nbsp;การเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยและวัฒนธรรมตะวันตกที่เข้ามา ทำให้ชาวอาข่าหันไปนับถือศาสนาคริสต์ เช่นเดียวกับบ้านที่เปลี่ยนไปทั้งตัวโครงสร้าง ความหมาย และวัฒนธรรมการใช้ชีวิตที่หญิงชายชาวอาข่าสามารถอยู่ร่วมชายคากันได้โดยไม่ผิดผี พร้อมกับที่บ้านอาข่าแท้ๆ กำลังจะหายไป แม้แต่ชาวอาข่ารุ่นใหม่ๆ หลายคนก็เกิดมาพร้อมกับบ้านสมัยใหม่ ยังไม่เคยมีโอกาสได้เห็นบ้านแบบดั้งเดิม &nbsp;“บ้านอาข่าดั้งเดิมไม่ได้สวยสมบูรณ์ มีรอยรั่ว ฝนตกมาก็มีน้ำหยด มันเป็นตัวแทนของมนุษย์ที่แก่ชรา มุ้งที่ขาดก็เป็นตัวแทนของเส้นผมหงอกขาวที่หลุดรุ่ย” บู้ซือเล่าถึงเรื่องราวงานประติมากรรมบ้านอาข่าที่เปรียบได้กับความแก่ชรา รอวันสูญสลายหายไปในที่สุด&nbsp;<img src="https://media.thairath.co.th/image/bTOp1V2PBn3ubp1V2bRF78z1izhk5fCkthFqw6Ip1V2V9hjJTstse9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/bTOp1V2PBn3ubp1V2bRF78z1izhk5fCkthFqw6Ip1V2V9hjJTstse9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib"><img src="https://media.thairath.co.th/image/8W2I3kVqxq2OIhNGUZOaSUGmTe0FTvmcbs1a2h4dtp1V2JvsYUe9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/8W2I3kVqxq2OIhNGUZOaSUGmTe0FTvmcbs1a2h4dtp1V2JvsYUe9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib"><img src="https://media.thairath.co.th/image/vCjh7bPJPgNRyaXKCk9S4X3SsYZGEwJpoYOUFG0Oak0e9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/vCjh7bPJPgNRyaXKCk9S4X3SsYZGEwJpoYOUFG0Oak0e9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib">&nbsp;แต่ถึงอย่างนั้นมันก็เป็นวิถีชีวิตที่หยั่งรากลึกลงบนผืนแผ่นดินไทยมายาวนานนับร้อยปี พวกเขาเรียกมันว่าบ้าน แม้บ้านหลังนี้จะทำให้รู้สึกเหมือนว่าเป็น ‘คนนอก’ ผู้ไม่เคยถูกมองเห็นอยู่ตลอดเวลา&nbsp;ก่อนหน้านี้งานศิลปะของบู้ซือ ไม่เพียงเล่าเรื่องความเป็นอาข่าผ่านวิถีชีวิตและความเชื่อ แต่หลายๆ ครั้ง งานของเธอยังถ่ายทอดความโดดเดี่ยวของการเป็นคนชายขอบ โดยเฉพาะเรื่องราวของผู้หญิงอาข่าในบริบทต่างๆ&nbsp;หลายปีก่อน บู้ซือทำงานชุดหนึ่งที่เล่าเรื่องของผู้หญิงอาข่าไร้สัญชาติ โดนทำร้ายร่างกาย โดนกระทำความรุนแรงสารพัด จากประสบการณ์ของตัวเธอเองและผู้หญิงอาข่าคนอื่นๆ งานชุดนั้นมีเนื้อหารุนแรงจนเกือบถูกเซ็นเซอร์จากรัฐบาลปักกิ่งที่ซึ่งเธอได้รับโอกาสให้ไปจัดแสดงงาน แต่ทุกวันนี้ บู้ซือก็ยังคงทำงานด้านมนุษยชนต่อไป ควบคู่กับงานศิลปะ เพื่อช่วยเหลือผู้หญิงอาข่าที่โดนรังแก ถูกเอารัดเอาเปรียบ ทั้งจากนายจ้าง ทั้งจากความรุนแรงในความสัมพันธ์และครอบครัว รวมถึงช่วยเหลือชาวอาข่าที่ไร้สัญชาติ ไม่ได้รับความเป็นธรรมในทุกรูปแบบ&nbsp;ตามคำบอกเล่าของบู้ซือ ชาวอาข่าที่อพยพเข้ามาในประเทศไทยในช่วงประมาณร้อยปีก่อน จะได้บัตรประชาชนเป็นคนสัญชาติไทย แต่ในยุคหลัง 20-40 ปีมานี้ เป็นเรื่องยากที่คนอาข่าจะได้สัญญาติไทย ซึ่งการไม่มีสัญชาติและบัตรประชาชนนั้นก็เหมือน “เป็นคนไม่มีชีวิต”&nbsp;“พอยุคสมัยเปลี่ยน อาข่ารุ่นใหม่ก็ไม่อยากทำเกษตรแล้ว เพราะงานหนัก เงินน้อย หาหนทางไปทำงานในเมืองใหญ่ หรือใครมีลู่ทางก็ไปทำงานต่างประเทศแทน แต่เด็กผู้หญิงและผู้หญิงอาข่าที่เข้ามาทำงานในเมืองก็ต้องพบกับการไร้สิทธิ เป็นคนไร้สถานะ”&nbsp;<img src="https://media.thairath.co.th/image/vv2s1a2h3draQcp1V2D6z7S2tGHJjzZClKESpjEehiPLa80DW4e9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/vv2s1a2h3draQcp1V2D6z7S2tGHJjzZClKESpjEehiPLa80DW4e9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib">ทุกวันนี้บู้ซือยังคงทำงานจิตรกรรม ประติมากรรม และศิลปะจัดวาง โดยหวังว่างานศิลปะของเธอจะเป็นทั้งแรงบันดาลใจ และเป็นการเปิดประตูให้โลก ‘มองเห็น’ คนอาข่าบ้าง โดยเฉพาะการที่พวกเขาจะมีโอกาสได้เข้ามายืนในพื้นที่ของศิลปะเช่นเดียวกันกับเธอ&nbsp;อาจกล่าวได้ว่างานชุด The Preservation of Fire ของบู้ซือ ไม่ได้เป็นการทำเพื่อตอบสนองความรักในศิลปะเท่านั้น แต่ยังเป็นเหมือนจดหมายเหตุ บันทึกไว้ให้ชาวอาข่าไม่หลงลืมรากเหง้าของตัวเอง“เหมือนต้นไม้ในป่าที่มีหลายสายพันธุ์ อาข่าก็มีเมล็ดพันธุ์ของอาข่า แต่ตอนนี้มันกำลังจะสูญพันธ์ุแล้ว… และคนอาข่าควรได้รู้จักต้นไม้ของตัวเอง”&nbsp;<img src="https://media.thairath.co.th/image/3Voe8Gp1V2ubXs1a2hanTODBCRKGImMdpL7nDixmDr4AUPVMJEe9vA1.jpg" data-id="103122" data-url="https://media.thairath.co.th/image/3Voe8Gp1V2ubXs1a2hanTODBCRKGImMdpL7nDixmDr4AUPVMJEe9vA1.jpg" style="width: auto;" class="fr-fic fr-dib">นิทรรศการ The Preservation of Fire โดย บู้เซอ อาจอ&nbsp;จัดแสดงที่ บางกอก คุนส์ฮาเลอ (Bangkok Kunsthalle)&nbsp;ระหว่างวันที่ 15 พฤษภาคม ถึง 1 พฤศจิกายน 2569 เวลา 14.00 – 20.00 น.&nbsp;(ปิดทุกวันจันทร์และวันอังคาร) เปิดให้เข้าชมฟรี&nbsp;ติดตามความเคลื่อนไหวได้ที่&nbsp;<ul><li style="font-weight: bold;">FB:&nbsp;<a href="http://www.facebook.com/BangkokKunsthalle/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">www.facebook.com/BangkokKunsthalle/</a>&nbsp;</li><li style="font-weight: bold;">IG: bangkok_kunsthalle&nbsp;</li><li style="font-weight: bold;">Website: khaoyaiart.org</li></ul>

House Tour คือมิวสิกวิดีโอใหม่จาก Sabrina Carpenter ที่เปลี่ยน ‘ความยั่วยวน’ ให้กลายเป็น ‘อำนาจ’ ในการเล่าเรื่อง และไม่ได้มาแค่ในฐานะเพลงป๊อปที่เต็มไปด้วยความยั่วยวน แต่คือการประกาศจุดยืนบางอย่าง ผ่านสายตาของผู้หญิงที่เลือกจะเล่าเรื่องของตัวเอง

“สัญญาว่านี่ไม่ใช่การเปรียบเปรย 
แต่เธออยากมาทัวร์ ‘บ้าน’ ฉันไหม?”
‘House Tour’ เพลงใหม่ของ Sabrina Carpenter กับการเปรียบ ‘บ้าน’ เป็น ‘เรือนร่าง’ ของผู้หญิงที่ได้นักแสดง Margaret Qualley ร่วมกำกับใส่ female gaze สุดเสวและระบายความในใจผ่านเอ็มวีฯ 

เทศกาลหนังอีโรติก The Love จัดขึ้นในกรุงโซล เป็นเทศกาลที่เกิดขึ้นโดย ‘ผู้หญิง’ สองคนนั่นคือ ชอน ซูฮยอน (Jeon Suhyun) และ คิม ฮเยซู (Kim Hyeisoo) ซึ่งแน่นอนว่าด้วยบริบทสังคมอนุรักษนิยมอย่างเกาหลีใต้ การทำสิ่งนี้กันเองไม่ใช่เรื่องง่ายสักนิด 

ชอน, คิม และ เทศกาลหนังอีโรติกของพวกเธอ: สองศิลปินหญิงผู้จับมือกัน ‘ฉายหนังโป๊’ เป็นปีที่ 2 เพื่อเปลี่ยนมุมมองต่ออุตสาหกรรมเซ็กซ์ในเกาหลีใต้

การประกาศลาออกของมาร์ค คือตำนานบทใหม่ของวงการ K-POP ที่เมื่อไอดอลประกาศไม่ต่อสัญญากับค่าย และไม่ทำงานวงต่อแล้ว แต่เมมเบอร์หลายคนก็ยังออกมาโพสต์ข้อความซัปพอร์ต และพูดถึงการลาออกของมาร์คได้อย่างตรงไปตรงมา ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์แสนพิเศษ และการจากกันด้วยดีระหว่างมาร์คกับคนรอบตัว ไม่ว่าจะเป็นสมาชิกในวง หรือบริษัทต้นสังกัดเองก็ตาม

“ขอบคุณที่เสียสละช่วงวัยเยาว์ให้กับการเป็นสมาชิก NCT” แม้ ‘MARK LEE’ จะสิ้นสุดสัญญากับค่าย SM แต่เมมเบอร์ NCT ยังคงออกมาซัปพอร์ต และพูดถึงการลาออกนี้ได้อย่างตรงไปตรงมา เพราะความสัมพันธ์ไม่ได้จบลงพร้อมสัญญา

MOVIN’ON

CULTURE

SELF

STYLE

VDO

CONVERSATION

MIRROR50

PR-NEWS

Art

แชร์บทความนี้

แชร์บทความนี้

Author

NUT LELAPUTRA

RELATED

HOT TOPICS